تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار؛ از کاهش شغل‌ها تا بهبود بهره‌وری

موج اخراج‌ها در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار و تغییرات اساسی در ساختار شرکت‌ها و استخدام است.

به گزارش سرویس هوش‌مصنوعی جهانی مگ، هوش مصنوعی از ابزاری نوظهور به عامل اصلی تحولات ساختاری در بازار کار تبدیل شده است. بر‌اساس داده‌های منتشر‌شده، این فناوری در سال ۲۰۲۵ مسئولیت مستقیم حذف بیش از ۵۰ هزار فرصت شغلی را بر‌عهده داشته و چهره بازار کار بین‌المللی را تغییر اساسی داده است. طبق گزارش مؤسسه مشاوره‌ای «چلنجر، گری و کریسمس»، کل موارد تعدیل نیرو در ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ به رقم بی‌سابقه ۱/۱۷ میلیون شغل رسیده است. این آمار بیشترین میزان اخراج کارکنان از زمان همه‌گیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ را نشان می‌دهد.

تحلیل‌گران معتقدند در‌حالی‌که تورم و تعرفه‌های تجاری هزینه‌های عملیاتی را به‌شدت افزایش داده‌اند، شرکت‌ها هوش مصنوعی را به‌عنوان راهکاری جذاب و کوتاه‌مدت برای کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری می‌بینند. در همین زمینه، مطالعه‌ دانشگاه MIT پیش‌بینی کرده است که تا پایان سال، حدود ۱۱/۷ درصد از نیروی کار ایالات متحده با این فناوری جایگزین شوند؛ تغییری که می‌تواند به صرفه‌جویی ۱/۲ تریلیون دلاری در پرداخت دستمزدها، به‌ویژه در حوزه‌های مالی و بهداشت، منجر شود.

در سال ۲۰۲۵، شرکت‌های بزرگ دنیای فناوری، استراتژی‌های خود را برای تطبیق با عصر هوش مصنوعی بازنویسی کرده‌اند:

• آمازون: در ماه اکتبر، این غول تجارت الکترونیک بزرگ‌ترین دور تعدیل نیرو در تاریخ خود را با حذف ۱۴ هزار جایگاه شغلی شرکتی اعلام کرد. اندی جاسی، مدیرعامل آمازون، پیش‌تر هشدار داده بود که سازمان باید برای سرمایه‌گذاری در «بزرگ‌ترین شرط‌بندی‌ها» از‌جمله هوش مصنوعی چابک‌تر شود.
• مایکروسافت: ساتیا نادلا با اعلام حذف ۱۵ هزار فرصت شغلی در سال ۲۰۲۵، تأکید کرد که این شرکت درحال گذار از «کارخانه نرم‌افزار» به «موتور هوش مصنوعی» است.
• سیلزفورس (Salesforce): مارک بنیوف، مدیرعامل این شرکت، با تأیید اخراج ۴ هزار نفر از کارمندان بخش پشتیبانی، فاش کرد که اکنون ۵۰ درصد از فعالیت‌های شرکتش با هوش مصنوعی انجام می‌شود.
• آی‌بی‌ام (IBM): آرویند کریشنا رسماً اعلام کرد که چت‌بات‌ها جایگزین صدها نفر از کارمندان بخش منابع انسانی شده‌اند؛ هرچند این شرکت استخدام در بخش‌های خلاقانه و مهندسی را افزایش داده است.

با وجود آمارها، تمامی کارشناسان با مقصر دانستن هوش مصنوعی موافق نیستند. برخی منتقدان، از‌جمله فابیان استفانی، استاد دانشگاه آکسفورد، معتقدند که هوش مصنوعی در بسیاری از موارد فقط بهانه‌ای برای توجیه اخراج‌های گسترده است. او بر این باور است که ریشه اصلی این تعدیل نیروها را باید در استخدام‌های بیش‌ازحد و تهاجم شرکت‌ها در دوران پاندمی جست‌وجو کرد، نه لزوماً در پیشرفت‌های فناورانه.

به نقل از CNBC، شرکت‌هایی مانند ورک‌دی (Workday) با تعدیل ۸/۵ درصدی از کارکنانش و کروداسترایک (Crowdstrike) با اخراج ۵ درصد از کارکنان خود، نشان دادند که حتی شرکت‌های تخصصی نرم‌افزاری نیز از این موج در امان نیستند. مدیران این شرکت‌ها معتقدند که برای اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، حذف نقش‌های سنتی اداری و پشتیبانی امری اجتناب‌ناپذیر است.

این گزارش نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی در تاریخ اشتغال است؛ جایی که هوش مصنوعی دیگر نه تهدیدی دور، بلکه واقعیتی جاری در اتاق‌های هیئت‌مدیره شرکت‌های بزرگ جهان است.