نیاز جهان به آبشیرینکن زیرآبی
جهان در آستانه یک بحران عمیق آب شیرین قرار دارد؛ بحرانی که به گفته سازمان ملل، هماکنون نیمی از جمعیت کره زمین را درگیر کمبود شدید آب کرده است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰، شکاف میان تقاضا و عرضه آب به ۴۰ درصد برسد. تشدید خشکسالیها، انفجار جمعیت و گسترش صنایع پرمصرف، فشار بیسابقهای بر منابع آبی وارد کرده است. این وضعیت به یکی از چالشهای سرنوشتساز قرن بیستویکم تبدیل شده است؛ چالشی که راهحلهای متعارف توان پاسخگویی موثر به آن را ندارند. در این میان، نمکزدایی به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی مطرح است؛ فناوری که با جداسازی نمک و مواد معدنی از آب دریا، آن را به منبعی قابل اتکا برای تامین آب شرب، کشاورزی و صنعت تبدیل میکند.
شرکت Flocean به دنبال آن است که با استقرار فناوری آبشیرینکن زیرآبی خود در صدها متر زیر سطح اقیانوس، تعریف تازهای از نمکزدایی ارائه دهد و این صنعت را از اساس دگرگون کند. الکساندر فوگلسانگ، مدیرعامل Flocean در گفتوگو با مجله تایم گفت: «بهجای نیروگاههای ساحلی پرسروصدا، پرمصرف و آلاینده، نمکزدایی به واحدهای مستقل آبشیرینکن زیرآبی تبدیل میشود که بر بستر دریا آرام گرفتهاند.» این رویکرد نوآورانه بیپاسخ نمانده است؛ به گونهای که Flocean به عنوان تنها راهکار آبشیرینکن زیرآبی، در فهرست معتبر بهترین اختراعات سال ۲۰۲۵ مجله TIME جای گرفته است.
بیشتر بخوانید: چین قدرتمندترین نیروگاه برقآبی جهان را در سایه هیمالیا میسازد + تصاویر
در همین چارچوب، یک سامانه اسمز معکوس زیرآبی ساخته شده است، که از شرایط منحصربهفرد اعماق بیش از ۲۰۰ متری دریا بهره میبرد. در این عمق، نبود تقریبا کامل نور خورشید، فرایند فتوسنتز را متوقف میکند و در نتیجه، آب با سطح بسیار پایینتری از باکتریها و آلایندههای آلی در دسترس قرار میگیرد؛ عاملی که فرایند پیشتصفیه و فیلتراسیون را به طور چشمگیری سادهتر میکند. همزمان، فشار عظیم هیدرواستاتیکی در این اعماق، به صورت طبیعی نیروی لازم را برای عبور آب از غشاهای نمکزدایی تامین میکند و بهرهوری این فرایند را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
برای مطالعه بیشتر: تصفیه آب بدون کلر ممکن شد!
مزایای این فناوری
مزایای فناوری آبشیرینکن زیرآبی نوظهور بهمراتب فراتر از کاهش مصرف انرژی است. این رویکرد تازه، هزینه سرمایهگذاری به ازای هر واحد ظرفیت را ۷ الی ۸ برابر کمتر میکند و معادلات اقتصادی صنعت نمکزدایی را دگرگون میسازد. از سوی دیگر، نیاز به زمین ساحلی تا ۹۵ درصد کاهش مییابد؛ عاملی که موانع پیچیده اخذ مجوز و چالشهای تملک زمین را از میان برمیدارد. در حوزه محیط زیست دریایی نیز این فناوری دستاورد معناداری دارد؛ زیرساختهای پیشتصفیه تا ۶۰ درصد کمتر میشود و برخلاف تاسیسات متعارف، هیچگونه شورابه سمی در مجاورت زیستگاههای حساس تخلیه نمیشود. تخلیه پساب، بدون استفاده از مواد شیمیایی و به صورت ایمن در اعماق دریا انجام میگیرد.
هر ماژول مستقل از این سامانه آبشیرینکن زیرآبی قادر است روزانه آب پاک مورد نیاز حدود ۳۷ هزار و ۵۰۰ نفر را تامین کند؛ ظرفیتی که آن را به گزینهای جدی برای تامین آب جمعیتهای قابل توجه تبدیل میکند. این تحول یک بهبود تدریجی نیست، بلکه بازآرایی کامل اقتصاد آب به حساب میآید و نمکزدایی در مقیاس بزرگ را در بازارهایی امکانپذیر میکند که پیش از این از نظر مالی دستنیافتنی بودند. الکساندر فوگلسانگ پیشتر در یک بیانیه خبری تاکید کرده بود: «صنایع پرمصرف آب، از نیمهرساناها و مراکز داده گرفته تا بخش معدن، بیش از هر زمان دیگری با محدودیت منابع آبی روبهرو هستند. آنها به راهکارهایی نیاز دارند که سریعتر مستقر شود، هزینه کمتری داشته باشد و پایداری بیشتری ارائه دهد و این همان مزیتی است که آبشیرینکن زیرآبی فراهم میکند.»
شرکت Flocean در ماه نوامبر موفق شد سرمایهگذاری شرکت .Xylem Inc، یکی از پیشگامان جهانی راهکارهای آب را جذب کند؛ مشارکتی که مسیر توسعه و مقیاسپذیری جهانی این فناوری را هموار خواهد کرد. در داخل نروژ، شهرداری آلور در حال بررسی اتصال آب تولیدی Flocean به شبکه زیرساختی موجود خود است. همچنین این شرکت طی یک سال گذشته در سایت آزمایشی خود در پارک صنعتی مونگستاد به طور مستمر آبشیرینسازی انجام داده و عملیاتی بودن این فناوری را اثبات کرده است. همچنین Flocean در نظر دارد پروژههای تجاری بزرگمقیاس را در اروپا، خاورمیانه، قاره آمریکا و کشورهای جزیرهای پیش ببرد. مدل کسبوکار این شرکت بر پایه «ساخت، مالکیت و بهرهبرداری» است و آب را به عنوان یک خدمت از طریق قراردادهای بلندمدت عرضه میکند؛ بهگونهای که توافقهای اولیه پروژهها هماکنون در مناطق مدیترانه، دریای سرخ و اقیانوس هند در حال شکلگیری است.
